Γιατί το Ακριβό Καλώδιο Δεν Μπορεί να Σώσει μια Κακή Κεραία.
Στον κόσμο των ραδιοερασιτεχνών και των επικοινωνιών γενικότερα, υπάρχει μια πολύ συχνή παρανόηση που κυκλοφορεί ανάμεσα σε παλιούς και νέους φίλους του χόμπι: η ιδέα ότι αν επενδύσει κανείς πολλά χρήματα σε ένα εξαιρετικής ποιότητας, ακριβό ομοαξονικό καλώδιο (coaxial), μπορεί με κάποιο τρόπο να «διορθώσει» ή να αντισταθμίσει τις ατέλειες μιας κακής ή κακώς συντονισμένης κεραίας. Πρόκειται για έναν καθαρό τεχνικό μύθο. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο πεζή και υπακούει στους απαράβατους νόμους της φυσικής των ραδιοσυχνοτήτων.
Για να καταλάβουμε γιατί συμβαίνει αυτό, πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε ποιος είναι ο πραγματικός και μοναδικός ρόλος του ομοαξονικού καλωδίου στη γραμμή μεταφοράς. Το coax δεν είναι ούτε ενισχυτής ούτε συντονιστής. Είναι απλώς ένας αγωγός, μια «γέφυρα» που μεταφέρει την ενέργεια της ραδιοσυχνότητας από τον πομποδέκτη μας προς την κεραία και αντίστροφα ΜΕ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ. Ένα καλό, ποιοτικό και ακριβό καλώδιο κάνει μόνο ένα πράγμα εξαιρετικά καλά: ελαχιστοποιεί τις απώλειες (attenuation) κατά μήκος αυτής της διαδρομής. Με απλά λόγια, εξασφαλίζει ότι η μέγιστη δυνατή ποσότητα ισχύος που παράγει το μηχάνημά μας θα φτάσει ανέπαφη μέχρι το σημείο τροφοδοσίας της κεραίας, χωρίς να «χαθεί» στην πορεία μετατρεπόμενη σε θερμότητα. Αυτό για να συμβεί θα πρέπει η σύνθετη αντίσταση της κεραίας να είναι ίση με αυτήν του coaxial και του πομποδέκτη. Αυτά έχουν αναφερθεί λεπτομερώς στο δωρεάν e-book που εκδώσαμε πρόσφατα.
Εδώ ακριβώς όμως βρίσκεται η παγίδα της λανθασμένης λογικής. Τι γίνεται αν η κεραία μας είναι ασυντόνιστη, έχει λάθος διαστάσεις ή παρουσιάζει κακή προσαρμογή σύνθετης αντίστασης;
Όταν η ισχύς φτάσει στο τέλος του καλωδίου και συναντήσει μια κακή κεραία, η κεραία αδυνατεί να την απορροφήσει και να την ακτινοβολήσει στον αέρα. Λόγω της κακής προσαρμογής, ένα μεγάλο μέρος αυτής της ενέργειας θα ανακλαστεί πίσω προς τον πομποδέκτη. Αυτή είναι η περίφημη επιστρεφόμενη ισχύς, η οποία δημιουργεί τα στάσιμα κύματα (SWR). Το γεγονός ότι χρησιμοποιούμε ένα ακριβό καλώδιο χαμηλών απωλειών δεν αλλάζει στο ελάχιστο τη συμπεριφορά της ίδιας της κεραίας στο σημείο εκπομπής. Η επιστρεφόμενη ισχύς θα παραμείνει εκεί, θα ταξιδέψει πίσω προς τον πομπό και, αν το καλώδιο είναι όντως πολύ καλής ποιότητας με ελάχιστες απώλειες, αυτή η ανακλώμενη ενέργεια θα επιστρέψει σχεδόν αυτούσια πίσω στο μηχάνημά μας, αναγκάζοντας τα κυκλώματα προστασίας του πομπού να ρίξουν την ισχύ για να μην καούν.
Στην πραγματικότητα, υπάρχει και μια ειρωνική διάσταση σε αυτό το σενάριο. Ένα φθηνό καλώδιο με υψηλές απώλειες μπορεί μερικές φορές να «κρύψει» το πρόβλημα μιας κακώς συντονισμένης κεραίας, επειδή καταναλώνει την επιστρεφόμενη ισχύ στο πήγαινε-έλα, δείχνοντάς μας πλασματικά χαμηλά στάσιμα στη γέφυρα του σταθμού μας. Αντίθετα, το ακριβό καλώδιο θα μας δείξει την ωμή αλήθεια, μεταφέροντας τα στάσιμα ολοζώντανα πίσω στην οθόνη μας.
Το
συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο για κάθε τεκμηριωμένη προσέγγιση: η καρδιά του
συστήματος εκπομπής παραμένει πάντα η κεραία. Αν το ακτινοβολούν στοιχείο δεν
είναι σωστά συντονισμένο και προσαρμοσμένο, κανένα καλώδιο στον κόσμο, όσο
ακριβό ή εξωγήινο κι αν είναι, δεν μπορεί να το αναγκάσει να ακτινοβολήσει
σωστά. Η επένδυση σε ένα καλό coaxial έχει τεράστια αξία για να μη χάνουμε
πολύτιμα watt στο δρόμο, αλλά η σωστή λειτουργία ξεκινά και τελειώνει πάντα με
μια σωστά συντονισμένη κεραία.