Ποιο μας συμφέρει τελικά στην τσέπη;
Κάθε φορά που κάποιος συνάδελφος στήνει shack ή ανανεώνει τον εξοπλισμό του, ή επιθυμεί να αγοράσει μόνο ένα τροφοδοτικό πέφτει στο τραπέζι η κλασική ερώτηση: «Να πάρω ένα βαρύ γραμμικό (linear) τροφοδοτικό με τον κλασικό μετασχηματιστή ή να πάω σε ένα ελαφρύ και φτηνό switching;»
Συνήθως η κουβέντα στα πηγαδάκια ή στα chat κολλάει στο αν το switching βγάζει θόρυβο (RF noise) στα βραχέα ή στο πόσο «σκυλιά» είναι τα παλιά γραμμικά τροφοδοτικά που δεν χαλάνε με τίποτα. Σχεδόν ποτέ όμως δεν μιλάμε με πραγματικά νούμερα για την κατανάλωση ρεύματος. Σε μια εποχή που κοιτάμε κάθε κιλοβατώρα στον λογαριασμό, ας δούμε ποιο από τα δύο καίει περισσότερο και αν τελικά η διαφορά στην τσέπη μας είναι αξιοσημείωτη.
Η ουσία της διαφοράς: Τι πληρώνουμε σε ζέστη;
Το
μυστικό εδώ είναι η λεγόμενη «ενεργειακή απόδοση» (efficiency).
Τα παλιά, καλά γραμμικά τροφοδοτικά
έχουν έναν τεράστιο μετασχηματιστή. Παίρνουν τα 230V από την πρίζα, τα
κατεβάζουν στα 15-18V εναλλασσόμενο και μετά, με κάτι θηριώδη τρανζίστορ,
σταθεροποιούν την τάση στα 13.8V που θέλει ο πομποδέκτης μας. Αυτή η μέθοδος
είναι πεντακάθαρη από θόρυβο, αλλά έχει χαμηλή απόδοση, γύρω στο 50% με 60%. Τι σημαίνει αυτό; Ότι σχεδόν η μισή
ενέργεια που τραβάει το τροφοδοτικό από την πρίζα δεν φτάνει ποτέ στον
πομποδέκτη. Γίνεται απλά θερμότητα πάνω στις ψύκτρες του και ζεσταίνει το
δωμάτιο.
Τα switching τροφοδοτικά λειτουργούν εντελώς διαφορετικά. «Τεμαχίζουν» το ρεύμα σε πολύ υψηλή συχνότητα και χρησιμοποιούν μικροσκοπικούς μετασχηματιστές φερρίτη. Η απόδοσή τους ξεπερνάει εύκολα το 85% με 90%. Δεν έχουν μεγάλες απώλειες, δεν ζεσταίνονται ιδιαίτερα και γι' αυτό είναι απίστευτα ελαφριά.
Ας μιλήσουμε με νούμερα
Για
να κάνουμε τη σύγκριση, ας πάρουμε ένα τυπικό setup με έναν πομποδέκτη 100W HF
(όπως το IC-7300 ή το FT-710).
Στην ακρόαση (Rx), ο πομποδέκτης τραβάει
περίπου 1,5 Ampere (20,7W). Στην εκπομπή (Tx) στα 100W, τραβάει γύρω στα 21
Ampere (290W).
Αν
βάλουμε κάτω τις αποδόσεις των δύο τροφοδοτικών (ας πούμε 55% για το γραμμικό και 85% για το switching), δείτε τι
τραβάει το καθένα από την πρίζα του σπιτιού μας:
Στην Ακρόαση: Το switching τραβάει 24,4W
από την πρίζα, ενώ το γραμμικό θέλει 37,6W.
Στην Εκπομπή (μέγιστο σήμα): Εδώ η ψαλίδα ανοίγει. Το switching θα τραβήξει 341,2W, ενώ το γραμμικό θα φτάσει στα 527,2W. Δηλαδή, με το γραμμικό πετάμε στα σκουπίδια σχεδόν 186W παραπάνω σε κάθε πάτημα του PTT.
Πόσα ευρώ καίμε στο δίωρο;
Φυσικά,
κανείς δεν εκπέμπει συνεχώς με πατημένο το κλειδί. Ας υποθέσουμε ότι καθόμαστε
στο shack για ένα δίωρο την ημέρα, κάνοντας χαλαρή κουβέντα (QSO) στο SSB. Αυτό
σημαίνει χοντρικά 1 ώρα ακρόαση και 1 ώρα εκπομπή (με τη μέση ισχύ της φωνής
μας στο SSB να είναι γύρω στο 35% της μέγιστης).
Με
μια μέση τιμή ρεύματος στα 0,18 € ανά kWh (μαζί με τους φόρους):
Με
Switching τροφοδοτικό: Καίμε περίπου 0,16 kWh τη μέρα. Κόστος: 0,03 € τη μέρα (γύρω στα 0,90 € τον μήνα).
Με
Γραμμικό τροφοδοτικό: Καίμε περίπου 0.25 kWh τη μέρα. Κόστος: 0,045 € τη μέρα (γύρω στα 1,35 € τον μήνα).
Σε ετήσια βάση, το switching θα μας γράψει περίπου 11 €, ενώ το γραμμικό γύρω στα 16,50 €.
Τελικά, ποιο να διαλέξω;
Αν
το δούμε καθαρά οικονομικά, το switching είναι ο νικητής, αφού γλιτώνουμε
περίπου 35% σε ρεύμα. Βέβαια, για μια χαλαρή καθημερινή χρήση, η διαφορά στην
τσέπη μας είναι μικρή – μιλάμε για περίπου 5-6 ευρώ τον χρόνο.
Υπολογίσαμε για ένα δίωρο την ημέρα μόνο....
Τα πράγματα αλλάζουν αν έχεις το shack ανοιχτό όλο το 24ωρο (π.χ. αν τρέχεις κάποιο node, APRS, FT8 scrapers κλπ.), όπου η διαφορά στην ακρόαση μαζεύεται μέρα με τη μέρα. Επίσης, μην ξεχνάμε και το κόστος αγοράς: ένα καλό switching των 30A κοστίζει σχεδόν τα μισά λεφτά από ένα αντίστοιχο επώνυμο γραμμικό, ενώ σου γλιτώνει και τη μέση από το κουβάλημα.