Ο "Πονηρός"
Αγωγός που Αψηφά τους Νόμους της Διάδοσης
Πρώτη φορά στη χώρα μας γίνεται αναφορά
για αυτό το θέμα… εκφράζονται απόψεις του Blogger.
Πρόκειται για το Τροποσφαιρικό Ducting (Tropospheric Ducting), ή όπως ονομάζεται πιο επιστημονικά, την Ανωμαλία της Διάθλασης Λόγω Αναστροφής Θερμοκρασίας.
Αυτό το φαινόμενο είναι "πονηρό"
επειδή εμφανίζεται ξαφνικά και εξαφανίζεται εξίσου γρήγορα, επιτρέποντας
επικοινωνίες σε αποστάσεις που θεωρούνται αδύνατες για τις συγκεκριμένες
συχνότητες και στη συνέχεια αφήνει τους χειριστές να αναρωτιούνται τι συνέβη
!!!
Όλοι ξέρουμε τους βασικούς κανόνες της
διάδοσης: οι συχνότητες HF ανακλώνται στην ιονόσφαιρα, ενώ οι συχνότητες
VHF/UHF ταξιδεύουν σε ευθεία γραμμή (Line-of-Sight) και περιορίζονται από τον
ορίζοντα.
Αλλά τι γίνεται όταν ένας ραδιοερασιτέχνης
στην Αθήνα (SV1),
χρησιμοποιώντας έναν απλό φορητό VHF, καταφέρνει να κάνει επαφή με έναν
συνάδελφο στην Κρήτη (SV9) ή
ακόμη και στην Ιταλία (I);
Αυτό το "θαύμα" δεν οφείλεται στην ιονόσφαιρα, αλλά σε ένα πολύ πιο χαμηλό στρώμα της ατμόσφαιρας: την τροπόσφαιρα.
Καλώς
ήρθατε στον κόσμο του Τροποσφαιρικού Ducting.
Τι είναι με απλά λόγια;
Υπό κανονικές συνθήκες, η θερμοκρασία της
ατμόσφαιρας πέφτει καθώς ανεβαίνουμε σε ύψος. Αυτό προκαλεί μια σταδιακή διάθλαση
(κάμψη) των ραδιοκυμάτων προς τη γη, επιτρέποντάς τους να ταξιδεύουν λίγο πιο
πέρα από τον οπτικό ορίζοντα.
Ωστόσο, σε ορισμένες καιρικές συνθήκες
(συνήθως κατά τη διάρκεια αντικυκλώνων, όταν ο αέρας είναι στάσιμος και
καθαρός), δημιουργείται μια Αναστροφή Θερμοκρασίας. Ένα στρώμα θερμού, ξηρού
αέρα παγιδεύεται πάνω από ένα στρώμα ψυχρότερου, υγρού αέρα.
Αυτό το "σάντουιτς" αέρα λειτουργεί σαν ένας γιγάντιος αγωγός κυμάτων (waveguide).
Γιατί
είναι "πονηρό";
Παγίδευση Σημάτων: Αν
το ραδιοκύμα εισέλθει σε αυτόν τον αγωγό με τη σωστή γωνία,
"παγιδεύεται". Αντί να διαδοθεί προς το διάστημα ή να χαθεί,
ανακλάται συνεχώς μεταξύ του θερμού στρώματος (που λειτουργεί σαν
"οροφή") και της επιφάνειας της γης (που λειτουργεί σαν "πάτωμα").
Τεράστιες Αποστάσεις με Μικρή Ισχύ:
Επειδή το σήμα δεν διασκορπίζεται, αλλά παραμένει συγκεντρωμένο μέσα στον
αγωγό, μπορεί να ταξιδέψει εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα με ελάχιστες
απώλειες ισχύος.
Εμφάνιση και Εξαφάνιση: Το "πονηρό" της υπόθεσης είναι ότι αυτά τα στρώματα αναστροφής είναι εξαιρετικά ασταθή. Μπορεί να δημιουργηθούν σε λίγα λεπτά και να εξαφανιστούν εξίσου γρήγορα. Μια επαφή που ήταν "καμπάνα" μπορεί να χαθεί οριστικά σε δευτερόλεπτα.
Πώς
μας επηρεάζει στην πράξη;
Το Tropospheric Ducting είναι
ο "χρυσός κανόνας" για εμάς τους ραδιοερασιτέχνες που κυνηγούν DX
στις ζώνες VHF και UHF (ιδιαίτερα στα 2m, 70cm και 23cm).
Όταν συμβαίνει:
Είναι μια συναρπαστική εμπειρία. Μπορούμε να ακούμε επαναλήπτες (repeaters) από
άλλες χώρες, να κάνουμε απευθείας επαφές (simplex) σε αποστάσεις που θεωρούνται
αδύνατες και να σπάσουμε κάποια ρεκόρ απόστασης.
Όταν δεν συμβαίνει: Είναι
πηγή απογοήτευσης. Πολλοί αρχάριοι ραδιοερασιτέχνες πιστεύουν ότι ο εξοπλισμός
τους έχει πρόβλημα, καθώς δεν μπορούν πλέον να ακούσουν τους τοπικούς επαναλήπτες
που ακούγονταν τέλεια πριν από λίγο.
Πώς
να το προβλέψουμε;
Δεν μπορούμε να κάνουμε ακριβή πρόβλεψη με τα
σημερινά δεδομένα, αλλά μπορούμε να "διαβάζουμε" κάποια σημάδια:
Καιρός: Ζεστά καλοκαιρινά
βράδια, πρωινά με ομίχλη ή ηρεμία μετά από μια καταιγίδα είναι οι ιδανικές
συνθήκες.
Χάρτες Πρόγνωσης:
Υπάρχουν εξειδικευμένοι ιστότοποι που παρέχουν χάρτες πρόγνωσης για
Τροποσφαιρικό Ducting, βασισμένους σε μετεωρολογικά δεδομένα.
Ακρόαση: Η καλύτερη μέθοδος
είναι το RX. Αν
ακούσουμε έναν επαναλήπτη που δεν θα έπρεπε να ακούγεται, ή αν λαμβάνουμε ένα
τοπικό σήμα ασυνήθιστα ισχυρό, ανοίγουμε και καλούμε για DX!
Το Τροποσφαιρικό Ducting είναι μια υπενθύμιση
ότι η ραδιοερασιτεχνική επικοινωνία δεν είναι μόνο καλώδια και κεραίες, αλλά
και μια συνεχής αλληλεπίδραση με τη φύση. Είναι αυτός ο "πονηρός"
παράγοντας που κρατά το χόμπι μας συναρπαστικό και απρόβλεπτο.
73 de SV1AHH