Εάν παρατηρήσουμε κατά την εκπομπή μας ότι
υπάρχει “κάψιμο” στο δάκτυλό μας, αγγίζοντας τα μεταλλικά μέρη του πομποδέκτη ή
τον connector της καθόδου, τότε λέμε ότι “έρχεται”
ραδιοσυχνότητα (RF - Radio Frequency) στο Shack από την κεραία
λόγω ανάκλασης.
Η ραδιοσυχνότητα είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που εκπέμπεται από την κεραία και αρχίζει από τα 300 kHz και φτάνει μέχρι τα 300 GHz. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει εκπομπή και από την κάθοδο διαφόρων παρασιτικών ραδιοκυμάτων, αλλά η αιτία του “τσιμπήματος” (καψίματος) είναι τα ανεπιθύμητα ρεύματα κοινής λειτουργίας (Common Mode Currents, CMC).
Ο πομποδέκτης στέλνει από τον κεντρικό αγωγό του
ομοαξονικού το σήμα (θετικό) στην κεραία, ενώ το αρνητικό για
να δημιουργηθεί κύκλωμα επιστρέφει από το “ground” του διπόλου μέσω
της εσωτερικής επιφάνειας* της θωράκισης του ομοαξονικού στη γείωση του
πομποδέκτη (επιστρεφόμενο). *Είπαμε εσωτερική επιφάνεια θωράκισης. Οι
κεραίες έχουν δύο πόλους: το ενεργό στοιχείο (θετικό) και
το ground (αρνητικό). Λόγω κακού συντονισμού ή κακής προσαρμογής,
κατέρχεται ένα ρεύμα από την κεραία, το ανακλώμενο. Έτσι με κατεύθυνση
προς τον πομποδέκτη κατέρχονται δύο ρεύματα κοινής λειτουργίας, το
επιστρεφόμενο και το ανακλώμενο.
Τα ρεύματα κοινής λειτουργίας σε
ομοαξονικά καλώδια είναι ρεύματα που ρέουν προς την ίδια κατεύθυνση, τόσο στον
εσωτερικό αγωγό όσο και στη θωράκιση του ομοαξονικού, αντί σε αντίθετες
κατευθύνσεις όπως στην επιθυμητή διαφορική λειτουργία. Αυτά τα
ρεύματα θεωρούνται «κοινά» επειδή δεν αποτελούν μέρος της μετάδοσης σήματος και
μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα, όπως παρεμβολές RF και αυξημένο SWR.
Διαφορική λειτουργία: Σε ένα ομοαξονικό
καλώδιο που λειτουργεί σωστά, το ρεύμα σήματος ρέει στον κεντρικό αγωγό
και επιστρέφει από την εσωτερική επιφάνεια της θωράκισης. Αυτή
είναι η επιθυμητή «διαφορική λειτουργία» όπου τα ρεύματα έχουν ίσο μέγεθος
και αντίθετη κατεύθυνση.
Κοινή λειτουργία: Όταν τα ρεύματα
ρέουν προς την ίδια κατεύθυνση τόσο στον κεντρικό αγωγό όσο και στη θωράκιση
και είναι άνισα, ονομάζονται ρεύματα κοινής λειτουργίας. Μία πιθανή αιτία
που δημιουργούνται είναι η κεραία να παρουσιάζεται ως ηλεκτρικά μεγαλύτερη
ή μικρότερη από το αντίβαρο, έτσι το αντίβαρο δεν ακτινοβολεί
σωστά και ανακλά μέρος των ηλεκτρικών κυμάτων στο Shack. Εμείς έχουμε
καθιερώσει εκ παραδρομής τον όρο επιστροφή RF, ίσως
παρασυρόμενοι από τον λόγο στασίμων (SWR) ή των ανακλώμενων
(Reflected) που διαβάζουμε στη γέφυρα. Αυτή όμως είναι ανακλώμενη
ισχύς (reflected).
Αυτά τα ανεπιθύμητα ανακλώμενα ρεύματα
κοινής λειτουργίας κυκλοφορούν στα ομοαξονικά καλώδια και εκπέμπουν
ραδιοσυχνότητα πέριξ αυτών αλλά και μέσα στο shack. Το φαινόμενο αυτό
ονομάζεται RFI από το Radio Frequency Interference που
σε απλά ελληνικά μεταφράζεται ως παρασιτική ραδιοσυχνότητα. Είναι ανεπιθύμητα
ηλεκτρομαγνητικά κύματα που δεν πρέπει να υπάρχουν γιατί παρεμβάλουν τις κάθε
είδους ηλεκτρονικές συσκευές και δημιουργούν προβλήματα. Τέτοιες μπορεί να
είναι τηλεοράσεις, πομποδέκτες υπολογιστές, θυροτηλεοράσεις, κ.α. Η σωτηρία μας
από αυτά έρχεται με τις διάφορες αποπνικτικές διατάξεις.
Ωφέλιμη πληροφορία: Αν τοποθετήσουμε
ένα RF line isolator ή RF Choκe σε μεταλλικό
κουτί, τότε τα ρεύματα κοινής λειτουργίας θα ρέουν εξωτερικά και πάνω στο
μεταλλικό περίβλημα αντί εσωτερικά μέσα από το Choke, έτσι αυτό ΔΕΝ θα
λειτουργήσει. Αυτό συμβαίνει επειδή είναι ρεύματα που ρέουν προς την ίδια
κατεύθυνση σε όλους τους αγωγούς ενός κυκλώματος. Το μεταλλικό περίβλημα
λειτουργεί ως αγώγιμη διαδρομή γιατί είναι συνέχεια της θωράκισης
του coaxial έτσι παρακάμπτεται το choke.
*Σε αυτό το άρθρο εκφράζονται απόψεις του Blogger.