Όλοι το έχουμε ζήσει. Είμαστε μπροστά στο shack, στήνουμε μια νέα κεραία, πατάμε το PTT ή το μορσικό και η βελόνα της γέφυρας σταματάει στο 1,5:1 ή στο 2:1! Και κάπου εκεί ξεκινάει ο πανικός. «Πρέπει να κατεβάσω την κεραία», «Πρέπει να κόψω καλώδιο», «Πρέπει να αλλάξω το UnUn ή το BalUn». Είναι όμως δικαιολογημένος όλος αυτός ο ιδρώτας για να φτάσουμε στο πολυπόθητο 1,0:1;
Αν ρίξουμε μια ματιά στα νούμερα, η απάντηση είναι ένα μεγαλοπρεπές: Όχι.
Υπάρχει μια τεράστια παρεξήγηση στον χώρο μας γύρω από το τι ακριβώς σημαίνει το SWR για την πραγματική ισχύ που βγαίνει στον αέρα (ERP). Έχουμε την εντύπωση ότι αν το SWR δεν είναι τέλειο, το σήμα μας "πνίγεται" και δεν ακουγόμαστε πουθενά. Ας αφήσουμε όμως τα μαθηματικά να μιλήσουν, χρησιμοποιώντας τον σχετικό πίνακα.
Οι αριθμοί δεν λένε ψέματα.
Ας υποθέσουμε ότι ο πομπός βγάζει 100 Watt.
Με
το τέλειο 1,0:1, προφανώς έχει 0% απώλειες και εκπέμπει 100 Watt.
Η
κεραία συντονίζει στο 1,5:1; Η απώλεια είναι μόλις 4%. Εκπέμπει 96 Watt. Ο συνάδελφος
που μας ακούει εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, θα καταλάβει τη διαφορά των 4 Watt;
Ούτε στο ελάχιστο.
Πάμε στο "στοιχειωμένο" 2,0:1, εκεί που πολλοί αρχίζουν να ιδρώνουν. Οι απώλειες λόγω ασυμφωνίας (mismatch loss) είναι 11,1%. Εκπέμπει δηλαδή τα 88,9 Watt από τα 100!
Για να το βάλουμε σε προοπτική: Για να ανέβει το σήμα κατά μία (1) μονάδα στο S-Meter του πομποδέκτη αυτού που ακούει (δηλαδή 6dB), χρειάζεται να τετραπλασιάσουμε την ισχύ μας. Συνεπώς, μια πτώση της τάξης του 11% λόγω SWR 2:1 είναι πρακτικά αόρατη στην άλλη άκρη της επαφής.
Ακόμα και στο 3,0:1, εκεί που τα περισσότερα σύγχρονα μηχανήματα αρχίζουν να ενεργοποιούν τα κυκλώματα προστασίας (foldback) ρίχνοντας την ισχύ τους, η καθαρή απώλεια είναι 25%. Το 75% της ισχύος συνεχίζει να φεύγει στον αέρα.
Το πραγματικό πρόβλημα (που δεν είναι η κεραία).
Προσοχή όμως, υπάρχει μια μικρή «παγίδα» εδώ που πρέπει να τονίσουμε. Τα νούμερα του πίνακα αφορούν τις απώλειες στο σημείο τροφοδοσίας. Αν το SWR είναι υψηλό (π.χ. 3:1) και χρησιμοποιούμε πολλά μέτρα ομοαξονικού καλωδίου κακής ποιότητας (ή μεγάλων απωλειών, όπως ένα παλιό RG-58 στις υψηλές συχνότητες), τότε τα στάσιμα κύματα που πηγαινοέρχονται μέσα στο καλώδιο πολλαπλασιάζουν τις απώλειες του ίδιου του καλωδίου μετατρέποντας την ισχύ σε θερμότητα.
Αν όμως υπάρχει καλής ποιότητας κάθοδος (π.χ. RG-213, LMR-400) ή ακόμα καλύτερα, αν τροφοδοτήσουμε με ανοιχτή γραμμή (ladder line) όπου οι απώλειες είναι αμελητέες, το SWR 2:1 ή 3:1 δεν παίζει κανένα απολύτως ρόλο. Δεν είναι τυχαίο που οι παλιοί δουλεύαμε δίπολα με ανοιχτές γραμμές, έχοντας SWR 5:1 στο καλώδιο, και κάναμε τον γύρο του κόσμου με άνεση!
Αποτέλεσμα
Το SWR meter είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο διαγνωστικού ελέγχου. Μας δείχνει αν κάτι πήγε στραβά, αν μπήκαν νερά στο βύσμα, ή αν κόπηκε κάποιο στοιχείο. Δεν είναι όμως ο απόλυτος κριτής της απόδοσης του σταθμού μας.
Την επόμενη φορά που η βελόνα θα σταματήσει στο 1,6:1 ή στο 1,8:1, δεν χρειάζεται να κουραζόμαστε κυνηγώντας το τέλειο 1:1.
