Αδειούχοι... «Πειρατές»

Όταν το Πτυχίο Ραδιοερασιτέχνη Χάνει το Νόημά του... 

Σε αυτό το άρθρο ίσως γίνω κακός με κάποιους «συναδέλφους». Είναι πραγματικά να απορεί κανείς με την ανθρώπινη ψυχολογία. Κοπιάζεις, διαβάζεις κανονισμούς, ερωτήσεις, ηλεκτρονικά, κώδικες, καταφέρνεις και περνάς τις εξετάσεις, αποκτάς το πτυχίο και λαμβάνεις το διακριτικό σου και... μετά αποφασίζεις να εκπέμψεις εκεί που απαγορεύεται, στα «παράνομα» όπως αναφέρεται... 

Ίσως εξέπεμπες και πιο πριν από την απόκτηση  του πτυχίου. Το πήρες όμως πιστεύοντας λανθασμένα ότι θα κατοχυρωθείς δείχνοντας στον ελεγκτικό μηχανισμό και τον εισαγγελέα το πτυχίο και την άδεια του ραδιοερασιτέχνη βγαίνοντας στα μεσαία, FM, βραχέα, VHF ή και UHF.

Σε αυτό το άρθρο θα γίνει εκτενής λόγος για εκείνη τη μερίδα των αδειούχων ραδιοερασιτεχνών που ενώ έχουν στα χέρια τους όλο το νόμιμο φάσμα των βραχέων (HF), των VHF και των UHF για να κάνουν το χόμπι τους, επιλέγουν συνειδητά να εκπέμπουν σε παράνομες συχνότητες, εκτός των ερασιτεχνικών ζωνών, για να κάνουν τις καθημερινές τους συζητήσεις επί όλων των θεμάτων και ίσως με εκφράσεις που δεν αρμόζουν σε ραδιοερασιτέχνη. Υπομονή να έχετε και διάθεση για να διαβάσετε όλο το άρθρο από το οποίο θα προκύψουν συνταρακτικά στοιχεία. 

Το Παράδοξο της «Νόμιμης Παρανομίας»

Αναρωτιέται κανείς: Ποιο το νόημα να έχεις άδεια, αν συμπεριφέρεσαι σαν ασύδοτος πειρατής των ερτζιανών;

Η γοητεία του παράνομου; Η ανάγκη για «ιδιωτικότητα» σε συχνότητες που θεωρούν ότι δεν τους ακούει κανείς (τους ακούνε όλοι); Ή απλώς μια βαθιά ριζωμένη νοοτροπία του «κάνω ό,τι θέλω και δεν με νοιάζει κανένας»;

Όποια κι αν είναι η δικαιολογία, η πράξη αυτή καυτηριάζεται για πολλούς και σημαντικούς λόγους:

Ακύρωση του ίδιου του Πτυχίου: Όταν εκπέμπεις εκτός των εκχωρημένων ζωνών, πετάς στα σκουπίδια τον κώδικα δεοντολογίας και τις γνώσεις για τις οποίες εξετάστηκες.

Κίνδυνος Παρεμβολών: Οι συχνότητες εκτός των ραδιοερασιτεχνικών ζωνών δεν είναι «άδειο οικόπεδο». Συχνά χρησιμοποιούνται από κρατικές υπηρεσίες, υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, την αεροπλοΐα ή τη ναυτιλία. Το να παρεμβάλεις εκεί για να συζητήσεις για τον καιρό ή για το «τι φάγαμε το μεσημέρι» δεν είναι απλώς παράνομο, είναι επικίνδυνο.

Δυσφήμηση της Κοινότητας: Οι λίγοι που παρανομούν λασπώνουν το όνομα όλων των νομοταγών ραδιοερασιτεχνών που πασχίζουν να κρατήσουν το επίπεδο του χόμπι ψηλά και να προσφέρουν κοινωνικό έργο όταν χρειαστεί.

Ο σωστός ραδιοερασιτέχνης κρίνεται από την πειθαρχία του στο band plan και τον σεβασμό του στους συναδέλφους του, τη μελέτη, τις δοκιμές και τη διεπιστημονική δραστηριότητα  του με κατασκευές κεραιών και μηχανημάτων. Το να έχεις εξοπλισμό χιλιάδων ευρώ και να εκπέμπεις “στα παράνομα” δεν σε κάνει μάγκα· σε κάνει απλώς ανεύθυνο και επικίνδυνο. 

Ώρα για Αυτοσυγκράτηση

Αν θέλεις να κάνεις ελεύθερη ραδιοπειρατεία, μην μπαίνεις στον κόπο να δώσεις εξετάσεις και εκθέτεις τους ραδιοερασιτέχνες. Αν όμως επέλεξες να γίνεις μέλος μιας παγκόσμιας, οργανωμένης και νόμιμης κοινότητας, τίμησε το διακριτικό σου.

Οι μπάντες είναι πολλές, οι συχνότητές σε αυτές άπειρες και η μαγεία της νόμιμης επικοινωνίας τεράστια. Ας αφήσουμε τις εκπομπές στις παράνομες συχνότητες σε όσους δεν έχουν τη γνώση και την παιδεία να καταλάβουν τη διαφορά.

Στην Ελλάδα, η νομοθεσία για τη χρήση του φάσματος ραδιοσυχνοτήτων είναι ιδιαίτερα αυστηρή, καθώς το φάσμα θεωρείται σπάνιος εθνικός πόρος και η αυθαίρετη χρήση του μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια των επικοινωνιών κρίσιμων υπηρεσιών (όπως η αεροπλοΐα, το λιμενικό ή το ΕΚΑΒ).

Για κάποιον που έχει πάρει πτυχίο ραδιοερασιτέχνη, οι συνέπειες δεν είναι μόνο ποινικές και οικονομικές, αλλά και διοικητικές, που σημαίνει ότι κινδυνεύει να χάσει οριστικά την άδειά του.

Οι κυρώσεις που προβλέπει ο νόμος (κυρίως βάσει του Ν. 4727/2020 και του Ν. 4635/2019) χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: 

1. Ποινικές Κυρώσεις (Δικαστήριο)

Η εκπομπή σε συχνότητες χωρίς την απαιτούμενη άδεια ή εκχώρηση δικαιώματος χρήσης αποτελεί ποινικό αδίκημα.

Ποινή Φυλάκισης: Προβλέπεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Χρηματικές Ποινές: Οι δικαστικές χρηματικές ποινές είναι εξοντωτικές. Ορίζονται σε ημερήσιες μονάδες με ανώτατο όριο τις 360 μονάδες, όπου η κάθε μονάδα μπορεί να κοστίζει έως και 3.600 ευρώ, (1 έως 100 ευρώ η κάθε ημερήσια μονάδα). 

2. Άμεση Κατάσχεση & Δήμευση Εξοπλισμού

Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πονάει έναν ραδιοερασιτέχνη που έχει επενδύσει χρήματα στον εξοπλισμό του.

Κατά τη διάρκεια της αυτόφωρης διαδικασίας ή της έρευνας, κατάσχεται αμέσως όλος ο ραδιοεξοπλισμός (πομποδέκτες, ενισχυτές, τροφοδοτικά, παρελκόμενα, κεραίες) που χρησιμοποιήθηκαν για την παράνομη εκπομπή.

Μετά την αμετάκλητη καταδίκη από το δικαστήριο, ο εξοπλισμός αυτός δημεύεται οριστικά από το κράτος. 

3. Διοικητικές Κυρώσεις (ΕΕΤΤ)

Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) έχει το δικαίωμα να επιβάλει ανεξάρτητα τις δικές της κυρώσεις:

Ανάκληση ή Αναστολή της Άδειας: Για έναν αδειούχο ραδιοερασιτέχνη, η ΕΕΤΤ μπορεί να προχωρήσει σε προσωρινή αναστολή ή οριστική ανάκληση του πτυχίου και της άδειας λειτουργίας του. Χάνει δηλαδή το διακριτικό του και το δικαίωμα να εκπέμπει ακόμα και νόμιμα.

Διοικητικά Πρόστιμα: Επιπλέον χρηματικά πρόστιμα που επιβάλλονται απευθείας από την Επιτροπή μετά από ακρόαση. 

Πώς γίνεται ο εντοπισμός;

Η ΕΕΤΤ διαθέτει ειδικές Κινητές Μονάδες Εποπτείας Φάσματος (ειδικά εξοπλισμένα βαν με κεραίες ραδιογωνιομέτρησης). Αν γίνει τυπικός έλεγχος του φάσματος ως συνήθως συμβαίνει, αν κατατεθεί καταγγελία (επώνυμη – ανώνυμη) για παρεμβολές ή παράνομη εκπομπή, τα βαν αυτά μπορούν να εντοπίσουν τη γεωγραφική θέση του πομπού με ακρίβεια λίγων μέτρων. Στη συνέχεια, παρουσία Εισαγγελέα και Αστυνομίας, γίνεται έφοδος και ακολουθεί η αυτόφωρη διαδικασία.

Σήμερα, ο εντοπισμός των παράνομων εκπομπών δεν θυμίζει σε τίποτα τις παλιές εποχές των «κυνηγών μαγισσών» με τις απλές φορητές κεραίες. Η τεχνολογία έχει εξελιχθεί σε τεράστιο βαθμό και η ΕΕΤΤ (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων) διαθέτει ένα υπερσύγχρονο οπλοστάσιο, γνωστό ως ΕΣΔΕΦ (Εθνικό Σύστημα Διαχείρισης και Εποπτείας Φάσματος).

Οι παράνομες εκπομπές εντοπίζονται κυρίως μέσω των εξής τεχνολογικών μεθόδων και υποδομών: 

1. Αυτοματοποιημένη Ραδιογωνιομέτρηση (Direction Finding - DF)

Αυτή είναι η βασική μέθοδος γεωεντοπισμού. Όταν ένας πομπός εκπέμπει σήμα:

Σταθεροί Σταθμοί Εποπτείας: Η ΕΕΤΤ διαθέτει σταθερούς σταθμούς ελέγχου σε κομβικά γεωγραφικά σημεία (π.χ. Αττική, Θεσσαλονίκη, Κρήτη, Ρόδο). Οι σταθμοί αυτοί «ακούν» συνεχώς το φάσμα.

Τριγωνισμός (Triangulation): Αν δύο ή περισσότεροι σταθμοί λάβουν το ίδιο παράνομο σήμα, το λογισμικό υπολογίζει αμέσως τη γωνία λήψης από κάθε σταθμό. Εκεί που τέμνονται οι νοητές γραμμές, βρίσκεται ο πομπός. 

2. Κινητοί Σταθμοί Εποπτείας (Τα γνωστά «Βαν»)

Όταν ο τριγωνισμός δώσει μια γενική περιοχή (π.χ. μια γειτονιά ή ένα βουνό), αναλαμβάνουν δράση οι Κινητοί Σταθμοί Εποπτείας.

Πρόκειται για ειδικά οχήματα (βαν) εξοπλισμένα με περιστρεφόμενες, καμουφλαρισμένες κεραίες οροφής και high-end δέκτες.

Καθώς το όχημα κινείται, το σύστημα αναλύει την ισχύ του σήματος σε πραγματικό χρόνο και καθοδηγεί τους τεχνικούς με ακρίβεια λίγων μέτρων έξω από την πόρτα του παράνομου πομπού (ακόμα και αν αυτός εκπέμπει μέσα από διαμέρισμα). 

3. Φορητός Εξοπλισμός & Drones για Δύσβατες Περιοχές

Αν ο πομπός βρίσκεται σε βουνό, δάσος ή πυκνοκατοικημένη περιοχή όπου το βαν δεν μπορεί να πλησιάσει:

Οι τεχνικοί χρησιμοποιούν φορητά σετ εποπτείας (backpacks) με κατευθυντικές κεραίες χειρός και αναλυτές φάσματος.

Πλέον επιστρατεύονται ακόμα και Τηλεκατευθυνόμενα Πτητικά Μέσα (Drones) εξοπλισμένα με δέκτες εποπτείας, τα οποία πετούν πάνω από ύποπτα σημεία ή ιστούς κεραιών για να εντοπίσουν την πηγή της εκπομπής από ψηλά. 

4. Ειδικά Συστήματα για τα Βραχέα (HF)

Οι συχνότητες των βραχέων (HF) ταξιδεύουν σε τεράστιες αποστάσεις αντανακλώντας στην ιονόσφαιρα, γεγονός που κάνει τον εντοπισμό τους δύσκολο με τις κλασικές μεθόδους.

Για τον λόγο αυτό, η ΕΕΤΤ χρησιμοποιεί εξειδικευμένους Σταθμούς Ραδιογωνιομέτρησης HF (SSL - Single Site Location).

Αυτά τα συστήματα μπορούν να υπολογίσουν όχι μόνο την κατεύθυνση, αλλά και τη γωνία αντανάκλασης του σήματος στην ιονόσφαιρα, «προβάλλοντας» στον χάρτη το ακριβές σημείο εκπομπής, ακόμη κι αν αυτό βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. 

5. SDR (Software Defined Radio) & WebSDR Δίκτυα

Πέρα από το επίσημο κράτος, οι ίδιοι οι ραδιοερασιτέχνες έχουν πλέον πρόσβαση σε παγκόσμια δίκτυα δεκτών WebSDR (δέκτες συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο).

Οποιοσδήποτε μπορεί να μπει σε μια ιστοσελίδα και να ακούσει τι εκπέμπεται σε μια συχνότητα από έναν δέκτη που βρίσκεται π.χ. στην Πάρνηθα, στη Θεσσαλονίκη ή στην Ιταλία.

Έτσι, η ίδια η κοινότητα μπορεί να αντιληφθεί αμέσως ποιος εκπέμπει παράνομα, να καταγράψει τη συνομιλία (recording) και να τη χρησιμοποιήσει ως αποδεικτικό στοιχείο στην καταγγελία της προς την ΕΕΤΤ.

Για όσους πιστεύουν ότι "σιγά, ποιος θα με καταλάβει", ο νόμος 4727/2020 καραδοκεί.

Συνάδελφος με ληγμένη άδεια εξέπεμπε και ανέβαζε κάρτες και βραβεία στο προφίλ του στο F/B όσο διάστημα ήταν παράνομος. Ενημερώθηκε και προσέτρεξε να την ανανεώσει. Με μία καταγγελία στην ΕΕΤΤ θα είχε πολύ σοβαρό πρόβλημα…

Το να πιστεύει κάποιος το 2026 ότι μπορεί να εκπέμπει παράνομα σε μεσαία, FM, VHF/UHF ή βραχέα και να μένει «αόρατος», αποτελεί τεχνολογική αυταπάτη. Το φάσμα «φωτογραφίζεται» πλέον σε πραγματικό χρόνο. 

Που εκπέμπουν οι αδειούχοι πειρατές…

Όταν μιλάμε για «πειρατικές» εκπομπές από αδειούχους ή μη στην Ελλάδα, υπάρχουν συγκεκριμένα «παραθυράκια» και ζώνες του φάσματος που χρησιμοποιούνται συστηματικά, καθώς βρίσκονται ακριβώς έξω από τα επίσημα όρια των ερασιτεχνικών ζωνών.

Οι περιοχές αυτές έχουν γίνει γνωστές στην πιάτσα ως οι «ελεύθερες» ή «ορφανές» συχνότητες. Ακολουθεί η χαρτογράφηση των ζωνών αυτών ανά φάσμα:

1. Στα Βραχέα (HF) – Η «κλασική» πειρατεία

Στα βραχέα, η πειρατεία έχει βαθιές ρίζες. Οι πιο γνωστές ζώνες όπου συχνάζουν όσοι εκπέμπουν παράνομα είναι:

Οι «45άρηδες» (περίπου 6,2 – 6,4 MHz): Μια ιστορική ζώνη για τους ερασιτέχνες της ελεύθερης ραδιοφωνίας (AM), κυρίως τις νυχτερινές ώρες.

Η ζώνη των 10,4 – 10,5 MHz (στα 30 μέτρα): Συχνά χρησιμοποιείται για μακρινές συνομιλίες (DX) με διαμόρφωση LSB/USB, εκτός των νόμιμων ορίων.

Πάνω από τα 27,405 MHz (Upper CB): Η επίσημη ζώνη των CB (Citizen's Band) σταματά στους 27,405 MHz (κανάλι 40).  Η επάνω σαραντάδα όπως την λένε…. Πολλοί «πειρατές» με τροποποιημένα μηχανήματα ανεβαίνουν στους 27,5 MHz έως 28 MHz (ακριβώς κάτω από τη νόμιμη ραδιοερασιτεχνική ζώνη των 10 μέτρων που ξεκινά στους 28 MHz). Εκεί κάνουν διεθνείς επαφές (DX) χρησιμοποιώντας παράνομα μεγάλη ισχύ. 

2. Στα VHF – Το «πάρτι» των Baofeng

Τα VHF είναι η πιο «πολυσύχναστη» μπάντα για παράνομες συνομιλίες στην Ελλάδα, κυρίως λόγω της ευρείας διάδοσης των φθηνών κινέζικων πομποδεκτών (τύπου Baofeng) που εκπέμπουν σε ολόκληρο το εύρος 136–174 MHz.

Η «κάτω» ζώνη (143,000 – 143,975 MHz): Η επίσημη ραδιοερασιτεχνική ζώνη των 2 μέτρων ξεκινά αυστηρά στους 144,000 MHz. Όσοι θέλουν να μιλήσουν «ιδιωτικά» χωρίς να ακούγονται στους επίσημους ραδιοερασιτεχνικούς συλλόγους, συντονίζουν ακριβώς από κάτω (π.χ. 143,500 MHz, 143,800 MHz).

Η «πάνω» ζώνη (146 – 148 MHz): Η νόμιμη ζώνη των 2 μέτρων στην Ευρώπη τελειώνει στους 146,000 MHz. Πολλοί χρησιμοποιούν το εύρος 146,000–146,800 MHz για συνομιλίες, παρόλο που αυτό το κομμάτι είναι εκχωρημένο σε επαγγελματικές/ιδιωτικές επικοινωνίες (εταιρείες, ταξί, security κ.λπ.).

Οι ναυτικές συχνότητες (Marine VHF – 156,000 – 162,000 MHz): Ιδιαίτερα σε παραθαλάσσιες περιοχές, πολλοί χρησιμοποιούν κανάλια της ναυτιλίας (εκτός του καναλιού 16 που είναι για κινδύνους) για να μιλάνε από τα σπίτια τους ή τα αυτοκίνητά τους, παρεμβάλλοντας σε σκάφη και λιμενικές αρχές. 

3. Στα UHF – Η σύγχυση με τα PMR και LPD

Στα UHF (400–470 MHz), η κατάσταση είναι ακόμα πιο χαοτική, καθώς οι παράνομοι εκμεταλλεύονται τη σύγχυση με τις ελεύθερες συχνότητες χαμηλής ισχύος.

Οι «σφήνες» στα PMR446 (446,000 – 446,200 MHz): Τα PMR είναι ελεύθερα κανάλια για όλους, αλλά με μέγιστη επιτρεπόμενη ισχύ το 0,5 Watt και ενσωματωμένη κεραία. Οι παράνομοι χρησιμοποιούν ερασιτεχνικούς πομποδέκτες με εξωτερικές κεραίες βάσης και ισχύ 5, 10 ή 50 Watt πάνω σε αυτές τις συχνότητες, «μπουκώνοντας» τα κανάλια των απλών πολιτών.

Η ζώνη 440 – 445 MHz: Η νόμιμη ραδιοερασιτεχνική ζώνη (70cm) σταματά στους 440,000 MHz. Από εκεί και πάνω, μέχρι τα PMR, το φάσμα ανήκει σε κρατικές και επαγγελματικές υπηρεσίες. Ωστόσο, αποτελεί αγαπημένο σημείο για «ιδιωτικά» chat-rooms.

Η ζώνη των LPD (433,050 – 434,790 MHz): Βρίσκεται μέσα στη ραδιοερασιτεχνική ζώνη, αλλά προορίζεται για συσκευές εξαιρετικά χαμηλής ισχύος (τηλεχειριστήρια, trackers κ.λπ.). Η χρήση μεγάλων πομποδεκτών εκεί «καίει» τις γύρω νόμιμες ερασιτεχνικές επικοινωνίες

Οι "πειρατές με πτυχίο" γνωρίζουν πολύ καλά πού τελειώνουν τα νόμιμα όρια (π.χ. οι 146,000 MHz στα VHF ή οι 440,000 MHz στα UHF) και επιλέγουν συνειδητά να κάνουν "βήμα" λίγο πιο πάνω ή λίγο πιο κάτω. Αυτή η "μετακόμιση" λίγα kHz έξω από το band plan δεν τους κάνει αόρατους, αλλά τους καθιστά διπλά υπόλογους, καθώς παρεμβάλλουν σε επαγγελματικές και κρατικές συχνότητες. 

Ερώτημα:

Αξίζει, λοιπόν, να χάσεις την άδειά σου και να βρεθείς κατηγορούμενος, απλώς για να κάνεις τον "μάγκα" εκτός μπάντας;

Ελέγχετε πότε λήγει η άδεια για την έγκαιρη ανανέωση...